انجمن

ستار محمودی

بارهای بار پیش آمده هنگامی که در سلف سرویس یا در خوابگاه یا در ساختمان کلاسها و یا در هر جای دیگر که با دوستان دانشجو هم صحبت گشته ام از من سوال می پرسند که انجمن اسلامی چه کاری انجام میدهد و فعالیتهایش چی هست ؟ شما ها چیکار می کنین ؟ و به خصوص بچه های قدیمی تر که دوران فعالتر بودن انجمن و برگزاری همایش های چند روزه و سخنرانی مکرر میهمانان سرشناس ، تریبون آزادها و  . . . را به خاطر دارند مار ا متهم به کم کاری می کنند . ضمن پذیرش اینکه خروجی فعالیت های انجمن نسبت به چند سال گذشته کاهش فاحشی داشته سعی می کنم تا حدودی توضیحی در این رابطه ارایه دهم .

برای اینکه بحث را بهتر باز کنم به بررسی نقش چهار عامل : انجمن های اسلامی دانشجویان ، دانشجو ، دانشگاه و  عوامل بیرون دانشگاهی به عنوان عوامل تاثیر گذار می پردازم .

انجمن های اسلامی دانشجویان : در چند ماه گذشته بارهای بار با دوستان انجمن اسلامی دانشجویان اقدام به اسیب شناسی انجمن کردیم که چکیده ای از آن را برای شما شرح می دهم ، انجمن اسلامی دانشجویان ( که در این متن مراد  انجمن اسلامی دانشجویان دانشکده اقتصاد و علوم اداری دانشگاه سیستان و بلوچستان می باشد هرچند اکثر این مباحث می تواند بین انجمن های اسلامی سراسر کشور مشترک باشد و زین پس به اختصار ان را انجمن می نویسم) با سابقه ای حدود هفتاد ساله ای که دارد و به سبب کوتاه بودن عمر دانشجو بودن و اینکه فعالیت در انجمن یک فعالیت دانشجویی می باشد انجمن یک تحرک و پویایی خاص دارد و به نوعی در هر چند سال از لحاظ دیدگاه و ایدولوژی تغیر موضع می دهد ، گاهی نزدیک به قدرت ، گاهی رانده از قدرت ، گاهی دور از قدرت ، گاهی انقلابی ، گاهی اصولگرا ، گاهی اصلاحی و گاهی . . . . که البته برخی مواقع هست که برخی این سیالیت انجمن را بر نمی تابند و می خواهند که بعد از اتمام دوره کاری انان بقیه هم رویه آنان را ادامه دهند  و این چنین است که عاملی به نام پدر خوانده و پدر خواندگی در انجمن به وجود می اید . که البته این وضع را به هیچ عنوان نباید با ارتباط و تعامل داشتن و استفاده از تجربیات دوستان قدیمی اشتباه گرفت که امری ضروری و لازم میباشد .

بحث بعدی که بحث کلی و تنها مربوط به انجمن ها نیست بحث اعتقاد عملی داشتن به ارا نظری خویش است . چند وقت پیش جمله ای خواندم با این مضمون :”هیچ چیز بدتر از استبداد نیست که بخواهی با استبداد با آن مبارز کنی”همانگونه که گفتم انجمن ها در دوره های مختلف برنامه های فکری و کاری متفاوت از دوره های قبل و بعد از خود داشته اند برای مثال فعالیت و دیدگاه های حاکم بر انجمن در اوایل دهه هفتاد هیچ نزدیکی با دیدگاه ها و فعالیت های انجمن اواخر دهه هفتاد نداشته است . حرف بر سر این است که انجمن در هر دوره در عمل چه مقدار به شعارهایی که می داده است عمل کرده است چه انگاه که مدارکش موجود است که شبیه نهادی امنیتی در تحقیقات اخلاقی از فارغ تحصیلان مشارکت داشته است و یکی از نهاد هایی بود که برای احراز صلاحیت یا عدم صلاحیت فرد برای مشاغل دولتی مورد استعلام قرار می گرفته است و چه اکنون که خود انجمنی ها ستاره دار می شوند . زمانی که شعار دیدبانی حقوق بشر می دادیم یا از تقویت جامعه مدنی حرف می زنیم تا چه حد حقوق بشر را محترم میشماریم و علاوه بر حرف چقدر جامعه مدنی را تقویت کردیم؟؟

بحث بعدی بحث قانون مداری است که این هم در حال حاظر یکی از شعارهای انجمن می باشد حال انجمن و اعضایش تا چه حد خود را مقید به قانون می دانند ؟ چقدر به مفاد اساسنامه خود پایبند هستند؟ برای مثال همین چند وقت پیش یادم هست بر سر چند بند از اساسنامه انجمن با دوستان بحث می کردیم دوستان با استناد به اینکه ما برخی از مفاد این اساسنامه را به ضرب زور هیات نظارت پذیرفته ایم خود را مقید به پیروی از این مفاد نمی دانستند ، که تنها جمله که در این رابطه می توانم بگویم همان جمله بالاست با این تغیر که : ” هیچ چیز بدتر از بی قانونی و رعایت نکردن قانون نیست که بخواهی با بی قانونی یا رعایت نکرد قانون به مقابله با آن بپردازی “.

بحث بعدی حضور در مسایل صنفی می باشد ، در هیچ بندی از اساسنامه انجمن اسلامی دانشجویان دانشکده اقتصاد و علوم اداری دانشگاه سیستان بلوچستان صحبت از حضور مستقیم در مسایل صنفی نشده است و همانگونه که گفتم طبق بحث قانون مداری ما باید از فعالیت های صنفی پرهیز کنیم البته ناگفته نماند که طبق همان اساس نامه به ما اجازه فعالیت های فرهنگی دانشجویی داده شده است و در همین راستاست که وقتی پارسال کیفیت غذای سلف به شدت پایین امد و دانشجویان دست به اعتصاب زدند و ما هم علاوه بر حضور شخصی در اعتراض به عنوان اعضای انجمن با مسولین به مذاکره در این رابطه پرداختیم و اعتراض دانشجویان را منتقل کردیم و یا در رابطه با مشکلات دانشجویان در خوابگاه قدس صحبت های ایشان را چه در نشریات و چه به طور مستقیم به گوش مسئولان رساندیم و پیگیر بهبود امور بودیم . همه اینها نشان از این دارد که بر خلاف جو ایجاد شده که مارا متهم به فراموش کردن دانشجویان می کنند ما برامده از دانشجویان و در فکر آنان بوده و هستیم البته در چهارچوب قانون و ذکر این نکته هم ضروری می نماید که به علت جو مسمومی که بر دانشگاه حاکم شده است حضور اعضای انجمن در یک تحصن یا اعتصاب صنفی فوراً باعث برخورد های امنیتی شده و هزینه ها را برای دانشجویان معترض بالا می برد و عدم حضور پر رنگ ما در برخی مسایل بر همین مبنا است که حاظر نیستیم حضور ما منجر به هزینه های ناحق بر دوش دانشجویان شود .(البته ممکن است برخی از اعضای انجمن اعتقادی به کار صنفی نداشته باشند ولی فضای کلی حاکم بر انجمن همان است که شرح دادم).

دانشجو : انجمن یک تشکل دانشجویی می باشد و حیات و پویایی اش وابسته به دانشجویان است و این ما دانشجویان هستیم که عضو انجمن می شویم ، فعالیت می کنیم و ما دانشجویان هستیم که خط مشی انجمن را مشخص می کنیم ، پشت تریبون هایش قرار می گیریم و آرمانهایش را مشخص می کنیم و برایش هزینه می دهیم و خود را انجمنی می دانیم و اگر زمانی ما نخواهیم دیگر انجمنی نخواهد بود . اگر این روزها انجمن را کم کار می دانیم ناشی از کم کاری خود ماست اما چه شده که ما کم کار شده ایم چه شده که ما انجمن و انجمنی ها را دوست داریم ولی از انجمنی شدن گریزانیم؟ باید عاملش را در خود و سه عامل دیگر جستجو  کرد که البته سعی من بر انست که تا حدودی دلیل را روشن کنم .

دانشگاه : دانشگاه بستر فعالیت های انجمن می باشد و بدون دانشگاه و دانشجو انجمن مفهمومی ندارد ، انجمن به عنوان یک تشکل دانشجویی در بستر دانشگاه فعالیت می کند هر چند تصمیم گیری ها و عکس العمل هایش  در باب حکومت و جامعه فرا دانشگاهی است اما انجمن شاخه هایش را در هرجا که می خواهد بگستراند اما ریشه در دانشگاه دارد و خاکی جز خاک دانشگاه آن را بارور و تنومند نخواهد کرد . اگر دانشگاه و مسئولین آن انجمن را به عنوان عضوی از خود نپذیرند و برخلاف روند طبیعی ساز مخالف با انجمن ها کوک کنند و انجمن را برنتابند و برخوردی حذفی با ان داشته باشند که البته این رویه عموما مربوط به زمانی است که دانشگاه استقلالش را از دست داده باشد و بازیچه حکومت و منتصبانشان گردد نتیجه ای جز افول دانشگاه و دانشجو در صحنه اجتماع ندارد که دانشگاهی سالم و ازاد هرگز چنین رویه ای را بر نمی تابد و از دبیرستان شدن دانشگاه جلوگیری میکند .

برای روشن شدن بحث مثالهای از نحوه تعامل بیمارگونه بین انجمن و دانشگاه می زنم : در سال گذشته انجمن اسلامی دانشکده اقتصاد چیزی حدود هشت تقاضا جهت برگزاری سخنرانی در دانشگاه داشته که از سوی هیت نظارت بر تشکل ها دانشگاه رد شده است و برای درک بهتر فضای بسته ای که بر ما روا می دارند و باعث می شود که ما ناخواسته در رکود فرو رویم این را بگویم که مارا از برگزاری تیاتر دانشجویی محروم می کنند ، و از این دست فشارها بسیار است البته ما دانشجویان ایستاده ایم ، آری می خواستم مثالی بزنم تا بیشتر با فشارها و بی عدالتی ها آشنا شوید : من درخواست خرید کالایی دارم که مربوط11/9/86 می باشد که بعد از طی مسیر طولانی اواخر ترم تایید خرید برخی از انها بدست ما رسید که به سبب تعطیلات بین ترم به ترم بعد موکول شد ، ترم بعد ما درخواست جدید دادیم ولی تقاضای کیبورد کامپیوتر ما که تا اخر ترم گذشته مزین به 13 امضاء از مسولین بود ولی دانشگاهی با این کب کبه و دب دبه با اوردن این عذر که ما کیبورد نداریم از دادن کیبورد به ما سر باز زد !!!و قطعا نیازی به گفتن نیست که گرفتن هر کدام از این امضا ها باید ساعت ها و گاه روزها و هفته ها پشت درب اتاق اقایان به انتظار نشست  . به همه اینها برخورد کمیته انظباتی را هم اضافه کنید.

نیروهای بیرونی (حکومت ، احزاب . . .) : انجمن همانگونه که گفتم هرچند ریشه در دانشگاه دارد اما شاخه هایش فراتر از دانشگاه قرار دارند و در سال های اخیر در حکم فریاد انتقادی دانشجویان در جامعه حضور داشته است و همان گونه که گفتم گاهی در قدرت گاهی دور از قدرت و گاهی رانده از قدرت بوده است اگر به این فضا حضور حکومت در دانشگاه را اضافه کنیم به این نتیجه می رسیم که فضای انجمن بی تاثیر از فضای حاکمیت نیست . حکومت به طرق مختلف که عموماً به صورت غیر مستقیم هم می باشد (البته نمونه های مستقیمی چون 18 تیر 87 ، یا بازداشت های اخیر داریم) مانند تغییر رئوسای دانشگاه و گماردن مسئولین و مدیران دلخواه در نهادهای مرتبط با دانشجویان و انجمن ، تقویت و ساپورت مالی و امکاناتی تشکل های حکومتی یا وابسته به احزاب و کارهایی از این دست تا برخوردهای اطلاعاتی و امنیتی با دانشجویان و خانوادهاشان ، تخریب وجه انجمن ها از طریق رسانه های سر سپرده و اقداماتی از این دست که همه نشان از حضور پررنگ حکومت در وضعیت انجمن ها دارد .

البته برخی احزاب هم هستند که سعی می کنند دستی بر انجمن ها داشته باشند و با نفوذ در انجمنها از انها به مثابه بازوی دانشجویی خود استفاده کنند که البته خوشبختانه مدتی هست که انجمنها  علاوه بر حکومت فاصله شرعی و قانونی را در قبال احزاب نیز حفظ می کنند .

در پایان اگر بخواهم نظری بدهم این است که با توجه به مشکلاتی که بر شمردم بر ما انجمنی هاست که سعی کنیم بجای پاک کردن صورت مساله تکلیف خود را با مسایلی که در ابتدا مطرح کردم (قانون مداری،اعتقاد عملی به نظریات و. . .) روشن کنیم و با مشخص شدن موضع خود انگاه در مصاف با اوضاع بیرون اقدام به تصمیم گیری نماییم