سخنرانی دکتر علی مزروعی در دانشگاه سیستان و بلوچستان

روز پنجشنبه 8 آذر 1386 دکتر علی مزروعی به دعوت انجمن اسلامی دانشجویان دانشکده اقتصاد دانشگاه سیستان و بلوچستان، در سالن امتحانات دانشکده مهندسی به ایراد سخنرانی و پرسش و پاسخ، پیرامون «نقش مطبوعات در توسعه‌ی فرهنگی» پرداخت.  ایشان سخن خود را با ارائه‌ی یک تاریخچه مختصر در ایران و جهان آغاز کرد و گفت: «تحول و رنسانس فکری در دنیای غرب، اساس شکل‌گیری نظام‌های دموکراتیک گردید. در این حکومت‌ها، متفکران به تفکیک قوا تاکید کردند تا مانع از به وجود آمدن دیکتاتوری در جامعه گردند. متفکران غربی، بعلاوه سعی کردند تا به مطبوعات نقش نظارتی ببخشند و به همین علت از مطبوعات به عنوان رکن چهارم دموکراسی نام می‌برند.» دکتر مزروعی با اشاره به اینکه اولین مطبوعه‌ي رسمی کشور، کاغذ اخبار بود که در 181 سال بیش منتشر می‌شد گفت: «تا سالهای بسیار زیاد بعد از نشر اولین مطبوعه در ایران جریان مستقل و آزاد روزنامه‌نگاری به وجود نیامد و همه‌ي نشریات تا پیش از انقلاب مشروطه به خاندان حکومتی وابسته بود اما با اوج‌گیری انقلاب مشروطه در ایران برای اولین بار آزادی مطبوعات در ایران به رسمیت شناخته شد.»
این عضو دفتر سیاسی حزب مشارکت با اشاره به اینکه به توپ بستن مجلس در عصر استبداد صغیر ضربه‌ای مهلک به فعالیت مطبوعاتی در ایران زد گفت: «اعدام روزنامه‌نگارانی چون صور‌اسرافیل توسط محمدعلی شاه هزینه‌ی سنگینی بر دوش مشروطه خواهان و روزنامه‌نگاران آن دوران وارد کرد تا جائیکه فعالیت‌های مطبوعاتی تقریباً تا آغاز جنگ اول جهانی به حالت معلق درآمد.» مزروعی با اشاره به اوج‌گیری مجدد مطبوعات آزاد پس از جنگ اول جهانی گفت: «متاسفانه این جریان نیز در ایران چندان دوام نیافت و با قدرت گرفتن رضاخان و دستگیری و قتل روزنامه‌نگارن باری دیگر از رونق خود افتاد.» ایشان با اشاره به نوسانات جریان مطبوعات آزاد در ایران بین سال‌های 1320 و 32 گفت: «فضای پر نشاط و فعال این سال‌ها با کودتای 28 مرداد 332 باری دیگر دچار رکود گردید و این روند تا اواخر رژیم پهلوی نیز ادامه داشت.» مزروعی در این بخش از سخنان خود به فضای مطبوعاتی ایران در سالهای انقلاب اسلامی و بعد از آن رسید و گفت: «بدترین دوران مطبوعاتی کشور ما دوران آخر رژیم پعلوی بود که با پیروزی انقلاب این فضا شکست و تا سال‌های 1360 شاهد اوج‌گیری مطبوعات بودیم به نحوی که هر فردی و هر گروهی یک نشریه منتشر می‌کرد. فضای مذکور در طول سال‌های جنگ تحمیلی به شدت افت کرد.»
دکتر مزروعی با ارائه‌ي این تاریخچه به روزنامه‌نگاری آزاد رد حال حاضر در ایران پرداخت و گفت: «تاریخ 180 ساله‌ی مطبوعات شاهد افت و خیزها‌ی فراوانی بوده است. بررسی تطبیقی این دوران ما را به یک جمع‌بندی کلی نزدیک می‌کند آن هم اینکه رشد و آزادی مطبوعات با فضای باز سیاسی از سوی حاکمیت موجود همراه بوده است و تعطیلی مطبوعات با حکومت‌های اقتدارگرا همزمان گردیده است. لذا مطبوعات نتوانسته‌اند در زمان‌های مقتضی از فضای کشور استفاده‌ی مناسب نمایند.» ایشان در ادامه با اشاره به مطبوعات کشورهای پیشرفته گفت: «تجربه‌ي مطبوعات ما با هیچ جای دنیا مطابقت ندارد و اصولاً نقش مطبوعات در غرب و در ایران بسیار متفاوت از هم هستند. در کشورهای غربی دانشگاهیان به عنوان مغز متفکر جامعه هستند اما در ایران به ویژه بعد از سال 68 این مطبوعات بودند که بسیاری از مطالب را بیان کردند. یکی دیگر از تفاوت‌های مطبوعات در ایران و سایر کشورها سیستم‌ مجوز دهی و نظارتی موجود در ایران است. در کشورهایی مانند پاکستان که شاخص توسعه‌ی کمتری از ایران دارند هم نظارت و قوانین مشابه ایران وجود ندارد.»
نماینده‌ي مردم اصفهان در مجلس ششم در پاسخ به این سوال دانشجویان که بحث مطبوعات در مجلس ششم چگونه بود گفت: «آن ایام حداکثر اصلاحی که مد نظر ما بود این بود که می‌خواستیم قانون مطبوعات را به قوانین مشابه سال 63 بازگردانیم که اتفاقات نامطلوبی مانع این کار گردید.» وی در پاسخ به سوال دیگری پیرامون آزادی مطبوعات گفت: «آزادی مطبوعات به مانند حقوق شهروندی باید در چارچوب قانون توسط نمایندگان مجلس تعیین گردد.» رئیس انجمن صنفی روزنامه‌نگاران در پاسخ به سوالات دانشجویان درباره‌ي شرایط کنونی مطبوعات گفت: «نشریات بسیاری در دوره‌ي فعلی تعطیل شده‌اند. متاسفانه این نشریات بر خلاف دوران ریاست جمهوری آقای خاتمی نمی‌توانند مجوز نشریه‌ی جدیدی را بگیرند بعلاوه در دوره‌ي کنونی فشارها و خط قرمزهای بسیاری بر روی نشریات به وجود آمده است. وظیفه‌ي انجمن صنفی روزنامه‌نگاران حمایت از دست‌اندرکاران و کارمندان نشریاتی است که در اثر این سیاست‌ها بیکار شده‌اند.» این فعال سیاسی در انتهای جلسه با اشاره به جایزه دادن دولت به منتقدین گفت: «این مساله یک حرکت درست و اصولی است اما بهتر بود مصداق‌های منتقدان، تعریف و تبیین می‌گردید.»